Interview: Erik Louw, smid

24 april 2013 -




Met Erik Louw, messensmid



Onlangs, in 2011, behaalde Erik zijn ‘Mengyo’ of ‘meestergraad’ in de Japanse ‘Katori Shinto Ryu’ zwaardvechtstijl. Dit náást een eerder behaalde 6e dan zwarte band in de Aikikai Aikido krijgskunst en een benoeming in de Ridderorde van Oranje-Nassau. 

In het verleden heeft Erik speciaal voor The Old Man Hardware enkele van zijn zelf gesmede messen ter beschikking gesteld voor de verkoop. Reden genoeg om nader kennis te maken met de man achter de messen. Daarom had The Old Man Hardware in februari 2013 een interview met Erik over zijn publiekelijk minder bekende kant; die van de smid. Daarbovenop volgde een bezoek van The Old Man Hardware aan de smidse waar Erik zijn projecten maakt.

Wanneer en hoe bent u met messen smeden begonnen?

Via een vriend, Andre Lassen, 15 á 20 jaar geleden. Destijds had ik de hoop ooit een ‘Tsuba’ (‘stootplaat’, Japans, red.) te smeden, terwijl Andre al met Japans damast bezig was.

De interesse was er van kinds af aan al, op mijn 6e had ik mijn eerste zwaard.

Mijn eerste zelf gesmede mes was een project met Andre samen, dit mes was bij The Old Man Hardware te bezichtigen.


Eriks' eerste project, zonder heft, temidden van zijn andere messen bij The Old Man (archief). De invloed van zijn vriend Andre Lassen is duidelijk te zien in het vijlpatroon op de rug van het lemmet.


Wat boeit u het meest aan het messen smeden?
Het slaan. Als je met een paar “slagers” in de smederij bezig bent met een project, dan geeft het proces van het gezamenlijk creëren een onbeschrijflijk gevoel. 

 

Welke eigenschappen probeert u uw messen te geven?

Voornamelijk esthetische eigenschappen, als kunstobject moet het mes kwaliteit hebben. Scherpte komt op de tweede plaats. Wel moet een mes een bepaalde hardheid hebben. We proberen eenzelfde koolstofgehalte te bereiken als bij Japanse zwaarden; 0.6-0.7.

Een bewuste keuze van zowel Andre als mijzelf is om damastmessen niet scherp te maken. Daarmee wordt de aandacht verlegd naar de techniek en inspanning die in het smeedwerk zit, in plaats van het slijpwerk. Voor een scherp stuk consumentenstaal zijn er genoeg alternatieven.



“Pinky” Skinner met puperthart greepplaten. Lemmet in Itame, 350 lagen (archief) 

                                   

Welke andere smeden heeft u als inspiratie?

Vroeger gaf ik veel les in Italië, waar ik dan in de weekenden in Jesi bij een 4e generatie smid ervaringen uitwisselde. Hoewel de destijdse smid sierobjecten produceerde, maakte ik hem geïnteresseerd in het proces van zwaardsmeedkunst. Met zijn ervaring op bijvoorbeeld het gebied van temperatuurherkenning kon hij mij weer verder helpen in mijn smeedontwikkeling. Samen hebben we grote projecten gedaan, waaronder een Japans en een Viking zwaard. Zo’n project kostte ons beiden ongeveer twee jaar, waarbij een leerling van mij het polijstwerk, de montage en schede voor zijn rekening nam.    

 

Erik verhaalt verder over het Vikingproject, wat hem bijzonder aansprak vanwege de andere damastvorm dan het Japanse damast dat bij gewend was.

Het meest beroemde voorbeeld van Viking damast is het Sutton Hoo zwaard, te zien in het British Museum, te Londen. Kenmerkend voor deze damastvorm is een ‘visgraatpatroon’. Dit patroon ontstond doordat de Vikingen het staal tordeerden om onzuiverheden te verwijderen.

 

Later importeerden de Vikingen voor-gesmede vormen uit Solingen, net als vele andere volkeren dat toen overigens deden. Uit die verschillende basisvormen zaagde men stukken damast die vervolgens samengevoegd werden om een mooier patroon te krijgen. Dit is de oorsprong is van het mozaïek damast. Viking zwaarden uit deze perioden noemt men doorgaans Ulfberth zwaarden.

  

Om het Viking visgraatpatroon te repliceren, moesten we rond gesmeed staal torderen, met rechte vierkante stukken op de klempunten. De ronde delen leveren wanneer je ze tordeert de delen visgraatpatroon, tussen de rechte stukken in. Dit patroon van vissengraat afgewisseld met rechte stukken maakt het authentiek.    

 

Welke materialen gebruikt u graag?

Oude vijlen, niet composiet, met een koolstofgehalte van ongeveer 1.2. Nieuwe vijlen hebben te veel vervuiling waardoor ze slecht wellen. Dus oude vijlen, gecombineerd met “gewoon” ijzer.

 

Eriks’ messen bij The Old Man Hardware hadden greepplaten van rozenhout, ebbenhout, purperhart of hertshoorn en komen, als kunstobject, zonder schede (red.)  


"Polo" Skinner met Ebbenhouten greepplaten. Lemmet in Masame, 300 lagen (archief)

 

Ik meen me van een eigen bezoek aan Andre Lassen te herinneren dat u een boek heeft geschreven over het smeden van Japanse zwaarden?  

Nee, ik heb wel veel literatuur in mijn bezit. Ook heb ik 15 á 20 jaar geleden een stuk geschreven over ‘Tameshigeri’, Japanse zwaardtests, voor de Nederlandse To-Ken vereniging.

 

Zijn er lessen uit de smederij die u door kunt trekken naar het dagelijks leven?  

Je moet alert zijn, als je even niet oplet verpest je in een oogwenk waar je zo hard aan gewerkt hebt. Dat vind ik aan het smeden ook de grootste uitdaging.

 

U heeft een rijke achtergrond als krijgskunstmeester, hoe staat uw krijgskunst in verband met uw smeedkunst?

Mijn ademhaling en focus zijn goed, alsmede mijn kracht. Daarmee bedoel ik niet perse spierkracht, maar meer kinetische energie, of ‘kime’ (vrij vertaald ‘impact’, Japans, red.). 

 

Welke ontwikkelingen waardeert u in de messenwereld?

Waar ik zelf tegenop kijk, dat zijn de jongens van Hill Knives. Eén van mijn dromen is om een zelfgemaakte damasten Bowie door Hill te laten afwerken.

Als kunstsmid waardeer ik de precisie in werken van Francesco Pachi.  


Erik (rechts) aan het werk met Sergio in de smederij te Amsterdam. De afgetekende “turven” op de kap boven het vuur representeren het aantal keren dat een project is omgeslagen.

The Old Man bood enkele van uw Damastmessen aan. Deze waren in Masame en/of Itame damast gesmeed. Kunt u kort uitleggen wat deze damastvormen kenmerkt?

Stel je het blok gevouwen staal als een boom voor. Zaag je de stam horizontaal door, dan zie je de jaarringen. Dat heet ‘Mokume’ damast. Mokume damast wordt gekenmerkt door ronde rozetten in het patroon.

Zaag je de stam diagonaal door, dan krijg je ‘Itame’. Bij een veelvuldig omgeslagen blok wordt het damastpatroon klein, wat diagonaal de benaming ‘Ko-Itame’ of ‘klein Itame’ verdient. Itame damast wordt gekenmerkt door ovaal gevormde rozetten in het patroon.

Zaag je de stam verticaal, in de lengte door, dan heb je Masame damast, met kenmerkende rechte lijnen. Wild-, ladder- en rozendamastprojecten lijken met ook nog leuk voor de toekomst.    

 

Achter Eriks’ liefde voor damast gaat een rijke historische vakkennis schuil, zo blijkt in zijn uitwijdingen.

Net als ladderdamast is rozendamast een “geforceerde” damastsoort; er komt meer bij kijken dan omslaan alleen. In het half uitgesmede blok damast boor je met de punt van de boor gaatjes, waardoor de onderliggende lagen bloot komen te liggen. Wanneer je het blok daarna plat slaat komen die lagen als rozetjes naar voren. Mokume en Itame worden op een soortgelijke wijze gesmeed. Rozendamast was erg populair in de 19e eeuw. Ik heb zelf o.a. een Russische sabel uit deze periode.


“Mobi” Bowiemes in Itame damast, 40.000 lagen met hertshoorn heft. Erik heeft in samenwerkingsverband drie jaar aan dit mes gewerkt (archief) 
 


Doceert u smeedkunst aan leerlingen of geïnteresseerden?

Nee, ik smeed “samen met”, dat vind ik gezellig. Een leerling van mij uit Alkmaar, Dave, geeft wel les. Ik geef weliswaar veel les in Japanse krijgskunst maar smeden is echt voor mezelf. Daarin hoef ik dan ook nooit concessies te doen.

 

Welke messen gebruikt u vaak in het dagelijks leven? Welke kwaliteiten zoekt u zelf in een mes voor eigen gebruik?

Een boterhammesje, haha, en een mooi Böker Magnum zakmesje als brievenopener. Ook neem ik een Böker bowie (Magnum Jahresmesser 2010 met Elfenbein greepschalen, red.) als voorbeeld voor een dubbelproject. Ik wil dit mes zelf smeden in ‘wild damast’ en een exemplaar in ‘woods’, een voorloper van damaststaal. Deze legering werd al gebruikt in de laat-romeinse tijd.  Wel zal ik het Böker ontwerp enigszins aanpassen, zo wil ik graag een koordoog in het heft.

Bovenal kijk ik ook bij mijn eigen gebruiksmessen naar de esthetica, of ik ze elegant vindt.  

 

Wat is het mooiste dat u ooit is overkomen tijdens het smeden van een mes?

Het mooiste is wanneer de verschillende blokken waaruit je het damast smeedt, precies gelijk uitgesmeed raken en elkaar goed “pakken”. Dan heb je ook minder materiaalverlies. Het vervelendst is het “loslaten” van een afgemaakt project, dat is alsof je kind van huis gaat. Daarom heb ik thuis waarschijnlijk ook zoveel onafgemaakte projecten liggen! 

 

Wat is de, achteraf gezien, grootste blunder die u ooit tijdens het smeden bent begaan?

De grootste blunder die je kan begaan is het blok laten verfikken, dan moet je helemaal opnieuw beginnen.

Een blunder waar je géén controle over hebt speelt bij ‘Iriyaki’, het in water afkoelen van het lemmet om het te harden. In de vierkantgevormde ijzermoleculen zit koolstof in het midden. Tijdens het verhitten verplaatst het koolstof zich naar buiten, waar je het bij het afkoelen hoort te fixeren. Dan heb je van ijzer, staal gemaakt.

Soms heeft een lemmet echter zoveel lagen dat er te veel “stress” om het lemmet zit. Wanneer het doorgaans recht gesmede lemmet bij het koelen dan in zijn kromming trekt, hoor je een harde “knak”. Dit betekent dat je een, voor een leek vaak onzichtbare, barst hebt. Dit heb ik wel eens expres als proef met een ‘tanto’ (‘mes’, Japans, red.) gedaan, om te voorkomen dat het echte project, een zwaard uit hetzelfde staal, verloren zou gaan. Dat was een dure test!    

 

Erik vertelt in het verlengde hiervan hoe de Vikingzwaarden gehard werden.

Vikingzwaarden hadden een lager koolstofgehalte, 0.3-0.4. en dus een lagere hardheid. Nu was dit niet erg want er werd in de strijd veel op schilden geslagen. Daarom hadden de lemmeten niet één maar twee verschillende gebruikskanten. De één zachter, om een schild mee te klieven, de ander harder, om mee te snijden. Dit bereikten ze door het lemmet na verhitting eerst met de ene kant door natte modder (soms met o.a. paardenurine) te trekken en daarna met de andere kant. De tijd die tussen de afkoeling van beide kanten verstreek maakte een verschil in hardheid. 


De “Moby” Bowie in vol ornaat in de handen van de smid.

 

Als u nog maar één mes mocht smeden, wat voor project zou dat dan worden?

Geen Japans zwaard, dat is erg duur. Ik zou graag nog een poging doen het Sutton Hoo zwaard te maken. Qua damast is dat toch één van de mooiere zwaarden ooit geproduceerd.

 

Welke tips kunt u (beginnende) smeden vanuit uw eigen ervaring meegeven?  

Ruim op, zorg dat alles op zijn plaats staat en je smeedvuur schoon is. Ook is goed gereedschap écht het halve werk.

Zorg bovendien dat je een plan hebt vóórdat je begint een blok te smeden. De kans op een mooi eindresultaat is dan groter.

 

Lees hier onder verder voor exclusieve foto's en video's van de smederij en nieuwe projecten in wording

Voor informatie over krijgskunstlessen kunt u terecht op: www.aikidojo.nl

(C) The Old Man Hardware Amsterdam

 

Cleaving van het blok smeedijzer, 1.



Cleaving van het blok smeedijzer, 2. Het blok wordt gekliefd om het dubbel te kunnen vouwen.



Cleaving van het blok smeedijzer, 3. Borax wordt toegevoegd als hechtkatalysator.



Cleaving van het blok smeedijzer, 4. De twee lagen worden samengeslagen.



Cleaving van het blok smeedijzer, 5. Met het gevouwen blok begint het proces opnieuw.



Work in progress A.



Work in progress B.



Work in progress 'Katana'.



Work in progress 'Katana', detail.











Share |

Laatste 5 nieuwsartikelen

Smederij Meister en zonen 2013 17 september 2013
 18 juli 2013

RARITIES & VINTAGE!!!



   

POLL: geef uw mening! Give your opinion!

Virtual Tour

>> ONZE MERKEN >> OUR BRANDS

 

Zoek op prijs

ARTICLES & INTERVIEWS


3 gevonden, waarvan 3 getoond.

17 september 2013 Smederij Meister en zonen 2013
VIDEO REPORT Smederij G.F. Meister en Zonen
18 juli 2013 SPECIAL REPORT: Spyderco Vlastik Peták Custom (NL/EN)
Interview with: Master-engraver Vlastik Peták
24 april 2013 Interview: Erik Louw, smid
Met Erik Louw, messensmid

3 gevonden, waarvan 3 getoond.

qshoplogo 

 

links

 
back to top